newsletter
 
szukaj
  gdzie
 
   
Untitled Document
Informacje
PROGRAM
21. Festiwalu Kultury Żydowskiej: 24 czerwca - 3 lipca 2011

BILETY
informacje i sprzedaż

kup bilety w EVENTIM

AKREDYTACJA

FESTIWAL NA FEJSUBUKU

 
Galerie zdjęć
 
Cheder
 
Galeria Plakatu



Untitled Document
 
Filmy
 
Informacje

JEWISH HERITAGE TOURS FUNDACJI TAUBEGO

THE OTHER EUROPEANS
projekt europejski

 
Przyjaciele



 

 

 

 

 

 

 



FESTIWALOWA EDUKACJA
wykłady podczas 18. Festiwalu

[2008-05-22] Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie to nie tylko okazja, żeby zapoznać się ze sztuką i kulturą żydowską, ale też aby lepiej poznać żydowską tradycję, religię i historię, a także sprawy współczesne. Służą temu różnorodne serie wykładów, odbywające się tradycyjnie w Synagodze Kupa. W tym roku zapraszamy Państwa na serię wykładów poświęconych Izraelowi, realizowany juz od kilku lat cykl 'Podstawowe zaganienia Judaizmu', a także na 'Gawędy o jidysz' Prof. M. Steinlaufa i M. Alperta i spotkania z prof. Barbarą Kirshenblatt-Gimblett.

Na wszytskie wykłady jest wstęp wolny, wykłądy po angielsku są tłumaczone symultanicznie na język polski.

Cykl spotkań – Izrael 60 lat

Spotkanie z Davidem Pelegiem – „Izrael – 60 lat”
Wykład Pana Ambasadora Izraela w Polsce – Davida Pelega, opowiadający o osiągnięciach Państwa Izrael od czasów ogłoszenia Deklaracji Niepodleglosci w 1948 roku oraz o polskich korzeniach Państwa Izrael. Pan Ambasador wspomni również o sezonie kulturalnym Polski w Izraelu i Izraela w Polsce oraz obecnych stosunkach dyplomatycznych pomiędzy naszymi krajami.
29.06, godz. 16.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27
Spotkanie z Eli Barburem - „Izrael: proces wchodzenia w dorosłość”

Wykład związany jest z 60-leciem utworzenia państwa Izrael. Eli Barbur skoncentruje się na trzech podstawowych zagadnieniach: wyzbywaniu się złudzeń i kompleksów; realnej ocenie możliwości; świadomość celów, które chce się osiągnąć w życiu. Wszystkie te procesy omówione zostaną w sposób możliwie wielopłaszczyznowy: kwestie społeczne, obyczajowe kulturowe, polityczne, wojskowe etc. Jest to opowieść o współczesnym Izraelu, uwzględniająca też niektóre wydarzenia, wcale niekoniecznie składające się na jego oficjalny wizerunek. Autor unaoczni, że państwu żydowskiemu łatwiej byłoby wchodzić w dorosłość - dokładnie tak samo jak ludziom- gdyby przedtem dzieciństwo i cały proces dojrzewania upłynęły mu normalnie, spokojnie i zgodnie z naturalnym rytmem.
30.06, godz. 16.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Spotkanie z Eli Barburem – „Jerozolima”
Jerozolima od lat znajduje się w centrum konfliktu bliskowschodniego. W 1967 roku w wyniku wojny 6-dniowej zburzony został wzniesiony przez Jordańczyków mur dzielący obie strony miasta. Izraelczycy uważają zjednoczoną Jerozolimę za swoją stolicę; Palestyńczycy chcieliby utworzyć we wschodniej, arabskiej części stolicę swego przyszłego państwa. Starówka, leżąca we wschodniej Jerozolimie, podzielona jest na kwartały: arabski, chrześcijański, ormiański i żydowski. Na jednym km kw. - w obrębie XVII wiecznych murów - znadują sie tam miejsca święte trzech głównych wyznań. Bazylika św. Grobu, Ściana Płaczu-jedyny ocalały fragment Światyni Jerozolimskiej oraz zbudowane na jej miejscu meczety al-Aksa i "Na Skale".
1.07, godz. 16.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Spotkanie z Miriam Akavią - Alija - Historia napływu ludności do Erec-Israel
Wykład o powrotach Żydów do ziemi pra-ojców, którą opuścili po zburzeniu II Świątyni, dwa tysiące lat temu. Mała część Żydów została tam na zawsze - w Galilei i w mieście Cfat - i dostosowała się do otoczenia. Powroty rozproszonych po świecie Żydów były zawsze; wzmocniły się od czasów doktora Teodora Herzla i choć zmieniają formę, trwają do dnia dzisiejszego.
2.07, godz. 16.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Spotkanie z Szewachem Weissem – Mój Izrael
Wykład profesora Szewacha Weissa - Ambasadora Izraela w Polsce w latach 2000-2003, jest osobistą opowieścią o jego ojczyźnie. Jaki jest Izrael widziany oczami profesora? Jakie wartości tworzą obecny Izrael? Jakim krajem był, jest i będzie Izrael w kontekście 60 rocznicy jego istnienia? Obraz Ziemi Izraela w perspektywie osobistych, politycznych i kulturowych doświadczeń Szewacha Weissa.
3.07, godz. 16.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27


* * *

Mayer Kirshenblatt i Barbara Kirshenblatt-Gimblett
Żydowskie dzieciństwo w Polsce przed Holokaustem, w obrazach i słowach

Malarz samouk, obecnie 91-letni, wspomina świat swojego dzieciństwa w Opatowie. Wspomnienia te są pełne wybornych szczegółów i żywych barw. Mają one sprawić, by świat poznał nie tylko historię śmierci ale i życia Żydów. Autorzy wykładu będą podpisywać książkę „They Called Me Mayer July: Painted Memories of a Jewish Childhood in Poland”, będącej efektem współpracy ojca i córki przez 40 lat.

Wykład ilustrowany obrazami i muzyką.

30.06, godz. 14.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Barbara Kirshenblatt-Gimblett
Co czyni żydowskie jedzenie żydowskim?

Co sprawia, że żydowskie jedzenie jest żydowskie? W jaki sposób kugl stał się sakralny w kręgach chasydzkich? Dlaczego niektórzy Żydzi postrzegają pomidory i grzyby jako treyf.
Skąd pochodzą najstarsze żydowskie dania? Wykład, ilustrowany obrazami i zdjęciami, jest opowieścią o historii, naturze i znaczeniu żydowskiego jedzenia.

1.07, godz. 14.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Barbara Kirshenblatt-Gimblett
Przepisy dla wspólnoty: Żydowskie książki kucharskie od Warszawy po Tel Aviv

Co z codziennego życia żydowskiego odkrywają żydowskie książki kucharskie pisane w okresie od XVIII wieku do współczesności? Wykład będzie ilustrowany rzadkimi książkami kucharskimi z Niemiec, Polski, Indii, Turcji i Izraela oraz rękopisem książki kucharskiej kobiety umierającej z głodu w obozie koncentracyjnym.

2.07, godz. 14.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Mayer Kirshenblatt jest artystą samoukiem mieszkającym i pracującym w Toronto. Wystawa jego prac zorganizowana przez Judah L. Magnes Museum w roku 2007 będzie prezentowana w The Jewish Museum w Nowym Jorku i Jewish Historical Museum w Amsterdamie. Książka Called Me Mayer July: Painted Memories of a Jewish Childhood in Poland Before the Holocaust została nagrodzona National Jewish Book Award w roku 2007. Shtetl, dokumentalny film o jego pracy został pokazany premierowo w roku 1995.

Barbara Kirshenblatt-Gimblett jest profesorem uniwersyteckim. Jej książki to: Image before My Eyes: A Photographic History of Jewish Life in Poland, 1864–1939 (napisana z Lucjanem Dobroszycki); Destination Culture: Tourism, Museums, and Heritage; oraz The Art of Being Jewish in Modern Times (wydanej z Jonathan’em Karp’em). Książka Writing a Modern Jewish History: Essays in Honor of Salo W. Baron otrzymała w 2006 roku National Jewish Book Award. W roku 2008 została nagrodzona Jewish Cultural Achievement Award in Scholarship i nagrodą Mlotek Prize for Yiddish Culture. Obecnie jest szefową międzynarodowego zespołu projektującego wystawę główną Muzeum Historii Żydów Polskich.

* * *

Cykl wykładów – Podstawowe zagadnienia judaizmu

Megale Amukot – wielki kabalista Kazimierza
Naczelny Rabin Krakowa Boaz Pash

Jeśli zapytasz się dziecka, które uczęszcza do chederu, który z rabinów mieszkał w Krakowie, natychmiast odpowie „Remu”. Jeśli zapytasz go o jakiegoś innego rabina, zastanowi się przez moment i odpowie „Magale Amukot”.

Tak, możemy porównywać wpływ Remu na Halachę, z wpływem jaki wywarł Megale Amukot na Kabałę - drugą gałąź żydowskiej filozofii i mistycyzmu. Rabin Nathan Netta Spira był kabalistą, interpretatorem świętych pism i rektorem krakowskiej jesziwy, mianowanym na to stanowisko w wieku 31 lat. Osiedlił się w Krakowie i mieszkał tu do końca życia, gdzie nauczał w synagodze „na górce”, „Bergel Shul” znajdującej się niegdyś na ulicy Szerokiej, na przeciwko Starej Synagogi i posiadającej własną mykwę do rytualnych oczyszczeń. Jako interpretator Tory, nie wahał się wykorzystywać naukę kabały i jej tajemnic, wychodząc z założenia, w przeciwieństwie do rabina Remu, że nie należy obawiać się nauczania tajemnej wiedzy wśród szerokiego grona odbiorców. Był jednym z największych kabalistów, wywarł silny wpływ na wszystkie pisma kabalistyczne napisane po jego śmierci. Jednym z elementów jego systemu było docierani do głębszego zrozumienia tekstu i poszczególnych słów pisma za pomocą aluzji, numerycznego czytania hebrajskich liter, skrótów i podwójnych sensów.
Aż po dziś dzień nie wiadomo, kto był nauczycielem rabina Nathana Netta. Spróbujmy poszukać odpowiedzi…

30.06, godz. 12.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Rodzice dzieciom, dzieci-rodzicom w rodzinie żydowskiej
Bella Szwarcman-Czarnota


W tradycyjnej rodzinie żydowskiej nie tylko dzieci mają obowiązki wobec rodziców, ale i rodzice mają obowiązki wobec dzieci – inne ojciec, inne zaś matka. Inne są też obowiązki wobec syna, inne wobec córek.
Są to zadania, które obowiązują niezależnie od tego, czy rodzice dziecka zawarli prawomocny związek małżeński.
Wśród rozlicznych rzeczy, jakich ojciec ma nauczyć dziecko jest…pływanie. Najważniejsze jest wychowanie, a w nim dotrzymywanie słowa i nie składanie dzieciom czczych obietnic. Wychowanie i nauczanie powinno uwzględniać indywidualne cechy osobowości i uzdolnienia dziecka. Dzieci mają prawo domagać się tego od rodziców.
Dzieci mają obowiązek okazywać szacunek rodzicom, np. nie przerywając im, gdy mówią, nie wolno jednak rodzicom zanadto przytakiwać, bo ktoś mógłby przypuszczać, że słowa rodziców są ważne lub prawdziwe tylko wtedy, gdy dziecko je potwierdzi. Nie wolno rodziców budzić, gdy śpią, nie wolno zajmować miejsca rodziców ani dosłownie, ani w sensie symbolicznym. Nie wolno zwracać się do rodziców po imieniu. Natomiast dzieci zobowiązane są dbać o komfort fizyczny i psychiczny swoich rodziców.

01.07, godz. 12.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

Czym jest imię w tradycji żydowskiej? Biblijne kobiety bezimienne.
Bella Szwarcman –Czarnota

W judaizmie imię jest czymś więcej niż nazwą – jest to określenie esencji danej istoty. Każde imię coś oznacza i to znaczenie determinuje i wyraża osobę noszącą dane imię. W Torze imiona ulegają zmianie w przełomowych momentach życia: Po tajemniczej walce, jaką stoczył Jakub, otrzymał on od Boga imię Izrael. Abram i Saraj zostali Abrahamem i Sarą, gdy na mocy postanowienia Bożego zostali prarodzicami narodu.
Jest też obyczajem nadawanie innego imienia dziecku czy nawet osobie dorosłej, gdy jest śmiertelnie chora. Często nadaje się wówczas imię Chaim mężczyźnie), a Chaja – kobiecie (od hebr. życie).
Imię Boga jest otoczone szczególną czcią – nie wolno go wymawiać, a zapisywane jest ono tetragramem (czterema literami), również nie wymawianym, a odczytywanym „Adonai”. Fakt, że w Torze wiele kobiet nie ma imienia, musi być znaczący. Niekiedy kompensowali ten fakt rabini, nadając imiona tym kobietom w przypowieściach, midraszach. Tak imię otrzymała żona Noego, żona Hioba, żona Lota, córka jeftego o one. Rzecz jasna, za każdym razem imię było znaczące. Są też takie kobiety, które nie otrzymały żadnego imienia, a jednak odegrały znaczącą rolę, jak „kobieta z Endor”.

02.07, godz. 12.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

„Kobieta żydowska i jej dom – różne tradycje”
Bella Szwarcman-Czarnota, Etel Szyc, Hanna Kossowska i Monika Krajewska

Mówi się, że rodzina jest fundamentem życia żydowskiego, a ostoją rodziny jest kobieta. Tradycyjny judaizm widzi role kobiety i mężczyzny jako równe ale różne – czy też: różne a jednak równe. Przez wieki zadania kobiet były dokładnie określone, wpajane im już od kołyski. Dziewczęta uczą się, jak być matką i żoną, prowadzić koszerną kuchnię, przestrzegać zasad skromności w ubiorze i zachowaniu. Punkt zwrotny to wyjście za mąż – najlepiej za uczonego w Torze, urodzenie wielu dzieci i wychowanie ich ma pobożnych Żydów, tak jak robiły to ich matki, babki i prababki.
Tak żyły kobiety w Polsce – w tradycyjnych, pobożnych domach aż do czasów Zagłady; tak samo żyją dziś kobiety z chasydzkich środowisk na świecie. Ich życie podlega często uproszczonej ocenie – bądź wyidealizowanej, sentymentalnej, bądź pełnej ironii i pogardy dla tych „współczesnych niewolnic”, bagatelizującej sens, jaki one same w tym widzą. Ale to obraz tylko niewielkiej części żydowskiego świata. Na drugim biegunie znajdują się rabinki i panie łączące feminizm z ortodoksją, sięgające śmiało po pozycje dawniej zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Między tymi biegunami mamy cały wachlarz odcieni. Bo w ciągu ostatnich pokoleń dokonała się prawdziwa rewolucja – zwłaszcza w sferze dostępu do edukacji religijnej i udziału w liturgii. Kobiety zapragnęły studiować Torę i jej nauczać, dowodząc, że Tora im tego nie zabrania. O stereotypach na temat żydowskich kobiet, o ich zmieniającej się roli w domu, synagodze i społeczności będą rozmawiały z Państwem Bella Szwarcman-Czarnota, Etel Szyc, Hanna Kossowska i Monika Krajewska.

3.07, godz. 12.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27



Czy można być Żydem we współczesnej Polsce?
Naczelny Rabin Polski Michael Schudrick

Czy można być Żydem we współczesnej Polsce? Czy można żyć według tradycji? Co oznacza koszerność? Jaki sens wiąże się z zakazem pracy w Szabat? Jak można lepiej zgłębiać nakazy judaizmu? Czy mozna być Żydem będąc jednocześnie Polakiem? Spotkanie z Naczelnym Rabinem Polski poświęcone będzie wyzwaniom związanym z byciem Żydem we współczesnej Polsce. 4.07, godz.12.00 Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

* * *

Jidysz w opowiadaniach, wierszach i pieśniach,
cz. I i II
Michael Alpert i Michael Steinlauf

Połączenie wykładu, nagrań i koncertu na żywo w wykonaniu etnografa i artysty Michaela Alperta oraz historyka kultury Michaela Stainlaufa. Zaprezentują oni osobistą podróż po kulturze Jidisz. Początek tej podróży to przykłady dawnej popularnej literatury jidisz oraz fragmenty tradycyjnych form takich jak purimshpils (teatry Purim), badkhones (żarty), mayses i nigunimy (historie i melodie) związanych z odrodzeniem Chasydyzmu. Następnym krokiem będzie prezentacja korzeni nowoczesnych świeckich spektakli w pieśniach Broder Singers i Avrom Goldfaden, założyciela pierwszego zawodowego teatru Jidisz. Zaprezentowane zostaną wiersze i piosenki Jidisz autorstwa L. Peretz, Moyshe Leyb Halpern, Itsik Manger, Kadia Molodowski, Rokhl Korn, i Avrom Sutzkever. Na końcu ukazane zostaną przykłady pracy współczesnych artystów, którzy przetwarzają i dostosowują kulturę Jidisz do współczesnych czasów.

Michael Steinlauf - profesor historii na Gratz College koło Philadelphii. Pisze i uczy na temat żydowskiej kultury w Polsce oraz o relacjach polsko-żydowskich. Jest autorem książki Pamięć Nieprzyswojona: Polska Pamięć Zagłady (2001). Współpracuje przy tworzeniu the YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe (2008), jest wydawcą Polin: Studies in Polish Jewry, v. 16 (2003) - pierwszej kolekcji badań poświęconych żydowskiej kulturze popularnej w Polsce i jej współczesnego życia. Obecnie pełni fukncję konsultanta ds. historii i jest członkiem grupy projektowej Muzeum Historii Żydów Polskich, które ma zostać otwarte w Warszawie za kilka lat.

Michael Alpert jest muzykiem śpiewającym i grającym na akordeonie, skrzypcach, gitarze i perkusji. Jest pionierem nurtu odrodzenia wschodnio-europejskiej muzyki klezmerskiej od ponad 25 lat. Znany na całym świecie dzięki swoim koncertom i nagradzanym nagraniom muzycznym z takimi zespołami i wykonawcami jak Brave Old World, Khevrisa, Kapelye, David Krakauer. Wychowany w rodzinie mówiącej w Jidisz, uważany jest za najznakomitszego pieśniarza Jidisz naszych czasów. Jest również znany dzięki swoim piosenkom pisanym w jidysz. Był członkiem nowojorskiego Instytutu YIVO, gdzie prowadził rozległe badania tradycyjnej muzyki i tańca żydowskiego w Ameryce Północnej i Europie. Wykłada i prowadzi warsztaty na temat muzyki klezmerskiej i historii kultury jidysz na całym świecie. Jest nauczycielem wschodnioeuropejskiego tańca żydowskiego ludowego.
3.07 i 4.07, godz. 14.00
Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

* * *








 

 
Untitled Document
Biuro Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie, ul. Józefa 36, 31-056 Kraków, tel.: (+48 12) 431 15 17, 431 15 35 office@jewishfestival.pl